نوشابه متهم می‌شود

nooshabeh
بخشی از آن‌چه در مورد نوشابه‌های گازدار نمی‌دانستید

نوشابه خیلی ضرر دارد: چاق‌کننده است، بروز دیابت را تسریع می‌کند، استخوان‌ها و دندان‌ها را از بین می‌برد، به دستگاه گوارش آسیب می‌‌رساند، جلوی جذب مواد را می‌گیرد ، رشد کودک را دچار وقفه می‌کند، باعث کاهش تمرکز و افت تحصیلی می‌شود، تعادل غذایی کودک و نوجوان را به هم می‌زند و خیلی‌خیلی چیزهای دیگر.

نوشابه خیلی ضرر دارد اما تعداد هوادارانش هم کم نیست. نوشابه، عصاره تمام بدی‌هاست که در یک بطری یا قوطی خوش‌آب و رنگ، با بسته‌بندی فریبنده، انتظارمان را می‌کشد، هر جا که برویم: خانه، رستوران، فروشگاه، اداره، مدرسه، دانشگاه و . . .

nooshabeh2 نوشابه‌های گازدار یا به تعبیر دیگر نوشابه‌های کولادار Colas نوشیدنی‌های کافئین‌دار و شیرینی هستند که با استفاده از دی‌اکسیدکربن گازدار شده‌اند. طعم‌های مختلف آنها به اسانس‌های متفاوتی مربوط می‌شود که در ساخت‌شان مورد استفاده قرار می‌گیرد: مرکبات (پرتقال، لیمو، لیموترش)، دارچین، جوز و وانیل.وجه نامگذاری آنها به درخت کولا (Kola)‌ و مغز قهوه‌سودانی برمی‌گردد. در نوشابه‌های کولادار اولیه، از این ماده به عنوان منبع تامین‌کننده کافئین استفاده می‌شد. البته امروزه انواع فاقد کافئین هم در بازار موجود است.

 شیرین‌کننده‌هایی که در این نوشابه‌ها استفاده می‌شود، به نسبت نوع محصول و کاربرد آن متفاوت است. شکر، شیره ذرت (حاوی فروکتوز زیاد)، یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی از پرمصرف‌ترین این مواد به حساب می‌آیند.در فرایند تولید نوشابه‌های گازدار، وقتی دی‌اکسیدکربن را در آب حل می‌کنند، سروکله اسید کربنیک پیدا می‌شود.
وقتی می‌گویند این نوشیدنی‌ها به شدت اسیدی‌اند، به همین دلیل است. وقتی ماده‌ای تا این اندازه اسیدی باشد، طبیعتا اگر در کنار مواد قلیایی قرار بگیرد، واکنش‌های شیمیایی شدیدی ایجاد می‌کند. خیلی از این نوشابه‌ها مقادیر زیادی اسید فسفریک و اسید سیتریک هم دارند که شدت اسیدی بودن نوشابه را افزایش می‌دهد. صدای فش‌فشی (fizzing) که هنگام باز کردن این نوشابه‌ها شنیده می‌شود، به خاطر خروج دی‌اکسیدکربن از محلول است. وقتی که به نوشابه، یخ اضافه می‌کنیم این صدا تشدید می‌شود چون یخ هم حاوی مقادیری دی‌اکسید کربن است.

همه جا، کولا
احتمالا کلمه کولا (Cola) را شرکت کوکاکولا در میان مردم رایج کرده است. این شرکت اصلی‌ترین سازنده نوشابه‌های کولادار در جهان است. شرکت‌های دیگر نیز تا مدت‌ها از پسوند کولا بر روی نام محصولات‌شان استفاده می‌کردند. مدیران کوکاکولا که از این مسئله ناراضی بودند، شکایت مفصلی تنظیم کردند و حق انحصاری استفاده از پسوند “کولا” و نیز شکل اختصاری آن، “کوک(Coke) “‌ را در اختیار گرفتند. با پیشنهاد وکلای این شرکت، قرار شد عبارت “نوشابه‌های کولادار(Cola Drinks) “‌ به عنوان نام ژنریک برای این نوع نوشابه‌ها مورد استفاده قرار بگیرد.کولاهای معروف در سطح جهان، به جز کوکاکولا، عبارتند از:
پپسی، ویرجین‌کولا و رویال‌کراون. در آلمان آفری‌کولا تولید می‌شود که در میان کولاهای جهان بالاترین میزان کافئین را دارد. تامزاپ نوشابه کولاداری است که در کشور هند تولید می‌شود. اینکاکولا نیز یکی از کولاهای معروف است که توسط گروه نوشابه‌سازی کوکاکولا در خیلی از کشورهای جهان ساخته می‌شود و به‌خصوص در میان ساکنان کشورهای امریکای جنوبی طرفداران زیادی دارد. توکولا و تروپی‌کولا در کوبا تولید می‌شود و درکمال تعجب، کوباکولا محصول کشور سوئد است. در کشور فلسطین، در نوار غزه، کارخانه‌ای هست که استارکولا تولیدمی‌کند. از چند سال پیش، کارخانه‌ای فرانسوی شروع به تولید مکاکولا (کولای مکه) کرده است. در میان کولاها، اوپن‌کولا هم داریم که فرمول ساخت آن توسط کارخانه سازنده، آشکار (open) شده‌ است. نوشابه‌های گازدار ایرانی هم که البته نیازی به نام‌بردن ندارند و تعداد‌شان هم با توجه به مصرف فراوان آنها در کشور، روبه افزایش است. نوشابه‌های ایرانی مدتی است که سر از بازارهای خارجی هم درآورده‌اند. خلاصه هیچ‌جای دنیا خالی از کولا نیست و هرکجا که این نوشابه‌های گازدار هستند، منتقدان‌شان هم حاضر و آماده‌اند. دعوای میان کارشناسان بهداشت وکارخانه‌های کولاساز، تاریخی به قدمت ساخت و تولید اولین نوشابه‌های این‌چنینی دارد.

نویسنده: دکتر رضا کیاسالار